Tiếng gọi từ buôn làng
Trong lễ tốt nghiệp đào tạo bác sĩ đa khoa CTTN khóa 4 tại Học viện Quân y mới đây, thay mặt 106 tân bác sĩ, Đặng Thị Huyền Trang, người dân tộc Tày đã nhấn mạnh: “Sau khi ra trường về buôn làng, chúng tôi hứa sẽ thực hiện đúng lời thề Đạo đức Y khoa; sẽ đem hết khả năng giúp đồng bào Tây Nguyên đẩy lùi cái đói, xóa cái nghèo và loại bỏ các hủ tục lạc hậu; cùng đồng bào phòng, chống dịch bệnh, nâng cao chất lượng sức khỏe, làm giàu, xây dựng Tây Nguyên thêm trù phú”.
Hứa hẹn ấy của Huyền Trang cũng là tâm sự chung của hơn 400 bác sĩ cử tuyển đã tốt nghiệp ra trường và của hơn 200 học viên cử tuyển đang học tập tại Học viện Quân y các khóa còn lại. Đó cũng là nỗi niềm canh cánh của bao người từng nặng lòng với vùng đất cao nguyên.
Tân bác sĩ Đặng Thị Huyền Trang hứa hẹn trong lễ tốt nghiệp
Tây Nguyên hùng vĩ, mái nhà chung của đồng bào dân tộc thiểu số: Xê-đăng, Brâu, Êđê, M’nông, Jarai, Giẻ Triêng, Bana… Nhắc đến Tây Nguyên là nhắc đến màu xanh ngút ngàn của núi rừng, của cao su, cà phê và một nền văn hóa nguyên sơ, huyền bí và vô cùng đặc sắc… Những năm gần đây, được sự quan tâm đầu tư của Nhà nước, đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số Tây Nguyên đã được cải thiện đáng kể. Song tại đây, vẫn còn nhiều vấn đề đặt ra cần phải giải quyết.
H.Nêra Niê, người dân tộc Êđê, học viên đào tạo bác sĩ đa khoa CTTN khóa 4 chia sẻ: Đồng bào ở quê mình nghèo lắm, muốn khám cái bệnh phải đi rất xa. Khi bị bệnh, đồng bào quen mời thầy về cúng Giàng, tốn kém lắm! Rồi Niê kể thêm:
- Nhà có người ốm, thầy bảo mổ trâu thì mổ trâu, mổ lợn thì mổ lợn và phải mua nhiều rượu cúng 5 ngày, mời dân làng đến ăn. Nhà nào không có thì phải vay tiền để mua. Thầy cúng lấy một ít ruột, gan của con trâu hoặc con lợn và một ít nước suối, một ít thuốc lào, một khúc mía… bỏ vào một cái dàn đã dựng sẵn ở giữa làng để cúng “đuổi” bệnh.
H’Nhíp, người dân tộc M’nông ở tỉnh Đắc Nông, học viên bác sĩ đa khoa cử tuyển Tây Nguyên khóa 6 tâm sự:
- Nhiều buôn làng ở quê mình còn hủ tục “dọ-tơm-amí” (chôn sống trẻ sơ sinh). Khi sinh con không may người mẹ bị chết, dân làng bắt người nhà phải chôn sống đứa trẻ sơ sinh ấy cùng mẹ. Nguyên do là nếu để nuôi thì không có người cho bú. Hơn nữa, dù nhận nuôi cũng sẽ bị “hồn ma” người mẹ đeo bám đòi lại đứa con, thậm chí gây hại cho cả làng.
Theo tìm hiểu, một số dân tộc ở Tây Nguyên còn các hủ tục khác như: Tục đẻ rừng (đến kỳ sinh nở, người phụ nữ phải ra khỏi nhà và vào trong rừng một mình vượt cạn cho đến khi nào khỏe mạnh mới được mang con về nhà); tục vợ chết, chồng phải tự tử theo. Nguyên nhân để các hủ tục này còn tồn tại là do trình độ dân trí của đồng bào thấp, đời sống còn nhiều khó khăn. Đây cũng chính là động cơ, là tiếng lòng thôi thúc các học viên cử tuyển đào tạo bác sĩ đa khoa ở Học viện Quân y vượt qua khó khăn, quyết tâm rèn tốt, học tốt để sớm trở về với buôn làng, góp sức chống lại cái nghèo đói và lạc hậu.
Khổ công rèn y đức, học y thuật
Y khoa là một lĩnh vực rộng và khó, liên quan trực tiếp đến tính mạng con người nên đòi hỏi người học phải có mặt bằng kiến thức và sự say mê. Vì thế, yêu cầu đào tạo y đức, y lý, y thuật với bác sĩ đa khoa tại Học viện Quân y rất khắt khe, nếu không có sự nỗ lực sẽ khó vượt qua, kể cả với đối tượng đạt điểm cao trong các kỳ thi đại học hằng năm.
Đầu vào đào tạo bác sĩ cử tuyển là con em đồng bào dân tộc thiểu số các tỉnh Tây Nguyên, những người đã quen với cách nghĩ, cách làm phóng khoáng tựa con suối, cái gió, cái nắng núi rừng Tây Nguyên bạt ngàn. Trong số ấy có nhiều em tốt nghiệp PTTH từ vài năm trước, kiến thức đã có phần rụng rơi theo bước chân lên rẫy trồng bắp, trỉa đậu ở tít trên các sườn núi cao.
Đại tá Nguyễn Thanh Hải, Hệ trưởng Hệ đại học, người trực tiếp làm nhiệm vụ quản lý khóa 4, đào tạo bác sĩ đa khoa CTTN cho biết: Lúc đầu nhiều em còn tự ti, chưa mạnh dạn hòa nhập. Chúng tôi phải sát cánh, cùng ăn, cùng ở, cùng ngồi học, cùng vui chơi để hướng dẫn, giúp các em thay đổi thói quen, hình thành nền nếp sinh hoạt, học tập mới và xây dựng niềm tin để lĩnh hội kiến thức. Nhờ khéo động viên, nhờ sự quyết tâm, các em đã vượt qua và trưởng thành, có kết quả học tập tốt.
Nói về những khó khăn khi đi học, tân bác sĩ Rơ Châm Uýt, người dân tộc Jarai ở tỉnh Kom Tum bộc bạch:
- Thời gian đầu mình nhớ buôn làng lắm, nhớ tiếng chiêng, ngọn lửa mùa lễ hội ấy. Giờ thì quen rồi.
Cầm chiếc bằng tốt nghiệp trên tay, bác sĩ Kso Hương, dân tộc Ê đê ở tỉnh Đắc Lắc không khỏi xúc động, em tự tin chia sẻ.
- Mình cảm ơn các thầy, các cô Học viện Quân y lắm! Nếu không có sự đùm bọc, sẻ chia và sự yêu thương của các thầy, cô chắc bọn mình chẳng thể vượt qua 7 năm đào đạo liên tục. Giờ mình đã thành bác sĩ rồi, mình sẽ về buôn làng hướng dẫn đồng bào ăn sạch, ở sạch, uống sạch, giữ gìn vệ sinh và chống lại cái bệnh, chống lại con ma rừng.
Chứng kiến lễ tốt nghiệp của các anh chị khóa 4, học viên Hồ Thị Phương Thảo, người dân tộc M’nông ở Đắc Nông thổ lộ.
- Ở đây không có sự phân biệt đối xử. Chúng mình nhận được các tiêu chuẩn như các học viên khác. Đặc biệt, chúng mình được tham gia nhiều buổi giao lưu, tọa đàm, trao đổi kinh nghiệp rèn luyện và học tập với các bạn trong khóa, với các khóa trên và khóa sau. Chúng mình được các thầy, các cô tận tâm truyền thụ kiến thức. Ngoài ra, còn được đi tham quan các cơ sở y tế, được đến với đồng bào Tây Bắc... Qua những hoạt động này, chúng mình thấy được trách nhiệm và có ý thức học tập, rèn luyện cao hơn.
Với tinh thần hết lòng vì học viên thân yêu, với phương châm “Dạy người, dạy nghề và dạy phương pháp”, nên chất lượng đào tạo bác sĩ CTTN của Học viện Quân y không ngừng được nâng cao qua các khóa. Đơn cử như kết quả đào tạo khóa 4, theo thống kê của học viện, có 94,33% học viên được công nhận tốt nghiệp, trong đó có 32,07% đạt khá; 58,49% đạt trung bình khá. Điều đáng mừng hơn cả là, có 50% học viên của khóa học được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Đây là tỉ lệ cao nhất so với các khóa đào tạo trước.
Bà Nguyễn Thị Thanh Hương, Phó giám đốc Sở Y tế tỉnh Đắc Nông đánh giá, mặt bằng trình độ của các bác sĩ cử tuyển mới ra trường tuy chưa thể đạt được như mong muốn, nhưng y thức, trách nhiệm và sự nhiệt huyết, phong cách làm việc thì rất đáng khen. Các bác sĩ cử tuyển 3 khóa trước đây đã phát huy tốt khả năng. Sở Y tế đã mạnh dạn bố trí một số em có trình độ vững làm việc ở bệnh viện đa khoa tỉnh, để tiếp tục bồi dưỡng và tạo nguồn cho địa phương.
Trung tướng, GS, TS Nguyễn Tiến Bình, Giám đốc Học viện Quân y khẳng định trong lễ tốt nghiệp: Đào tạo bác sĩ đa khoa CTTN là công việc khó khăn và là nhiệm vụ vinh quang. Có nhiều trường đào tạo y khoa nổi tiếng, có cơ sở vật chất và bề dầy truyền thống nhưng Chính phủ tin tưởng, giao chúng tôi thực hiện đề án này. Nhiệm vụ này mang tính nhân văn, là cơ sở để Học viện Quân y giúp đồng bào Tây Nguyên xóa đói, giảm nghèo, vươn lên sánh ngang với các địa phương trong cả nước.
Bài, ảnh: MẠNH THẮNG